दिवस – १. वारकरी प्रस्थानत्रयी नित्यनेम पारायण

नामा म्हणे केशीराजा । केला नेम चालवी माझा ॥ – अशी श्रीपंढरीधीश परामात्म्याला प्रार्थना करून दृढ संकल्पपूर्वक आपण आपल्या नित्यनियमाला प्रारंभ करूया.

॥ श्री ज्ञानेश्वरी ॥
अध्याय १ ला ओवी क्र. १-२५

ॐ नमो जी आद्यां । वेदप्रतिपाद्या । जय जय स्वसंवेद्यां । आत्मरूपा ॥१॥ देवा, तूंचि गणेशु । सकलार्थमतिप्रकाशु । म्हणे निवृत्तिदासु । अवधारीजो जी ॥२॥ हें शब्दब्रह्म अशेष । तेचि मूर्ति सुवेष । जेथ वर्णवपु निर्दोष । मिरवत असे ॥३॥ स्मृती तेचि अवयव । देखा आंगीक भाव । तेथ लावण्याची ठेव । अर्थशोभा ॥४॥ अष्टादश पुराणें । तींचि मणिभूषणें । पदपद्धति खेवणें । प्रमेयरत्नांचीं ॥५॥ पदबंध नागर । तेंचि रंगाथिलें अंबर । जेथ साहित्य वाणें सपूर । उजाळाचें ॥६॥ देखा काव्यनाटका । जे निर्धारिता सकौतुका । त्याची रुणझुणती क्षुद्रघंटिका । अर्थध्वनि ॥७॥ नाना प्रमेयांचि परी । निपुणपणें पाहतां कुसरी। दिसती उचित पदें माझारीं । रत्नें भलीं ॥८॥ तेथ व्यासादिकांचिया मतीं । तेचि मेखळा मिरवती । चोखाळपणें झळकती । पल्लवसडका ॥९॥ देखा, षड्दर्शनें म्हणिपती । तेचि भुजांची आकृती । म्हणऊनि विसंवादें धरिती । आयुधें हातीं ॥१०॥ तरी तर्कु तोचि फरशु । नीतिभेदु अंकुशु । वेदान्तु तो महारसु । मोदकु मिरवे ॥११॥ एके हातीं दंतु । जो स्वभावता खंडितु । तो बौद्धमतसंकेतु । वार्तिकांचा ॥१२॥ मग सहजे सत्कारवादु । तो पद्मकरु वरदु । धर्मप्रतिष्ठा तो सिद्धु । अभयहस्तु ॥१३॥ देखा, विवेक तंव सुविमळु । तोचि शुंडादंडु सरळु । जेथ परमानंदु केवळु । महासुखाचा ॥१४॥ तरी संवादु तोचि दशनु । जो समताशुभ्रवर्णु । देवो उन्मेषसूक्ष्मेक्षणु । विघ्नराजु ॥१५॥ मज अवगमलिया, दोनी-। मीमांसा, श्रवणस्थानीं । बोधमदामृत मुनी-। अली सेविती ॥१६॥ प्रमेयप्रवाल सुप्रभ । द्वैताद्वैत तेचि निकुंभ । सरिसेपणें एकवटत इभ-। मस्तकावरी ॥१७॥ उपरि दशोपनिषदें । जियें उदारें ज्ञानमकरंदें । तियें कुसुमें मुगुटीं सुगंधें । शोभती भलीं ॥१८॥ अकार चरणयुगुल । उकार उदर विशाल । मकार महामंडल । मस्तकाकारें ॥१९॥ हे तीन्ही एकवटले । तेथ शब्दब्रह्म कवळलें । तें मियां श्रीगुरुकृपा नमिलें । आदिबीज॥२०॥ आतां अभिनववाग्विलासिनी । जे चातुर्यार्थकलाकामिनी । ते शारदा विश्वमोहिनी । नमिली मियां ॥२१॥ मज हृदयीं सद्गुरु । जेणें तारिलों हा संसारपुरु । म्हणौनि विशेषें अत्यादरु । विवेकावरी २२ जैसें डोळ्यां अंजन भेटे । ते वेळीं दृष्टीसी फांटा फुटे । मग वास पाहिजे तेथ प्रगटे । महानिधी २३ कां चिंतामणी जालिया हातीं । सदा विजयवृत्ति मनोरथीं । तैसा मी, पूर्णकाम श्रीनिवृत्ति । ज्ञानदेवो म्हणे २४ म्हणौनि, जाणतेनों गुरु भजिजे । तेणें कृतकार्य होईजे । जैसें, मूळसिंचनें सहजें । शाखापल्लव संतोषती ॥२५॥

श्रीएकनाथी भागवत
अध्याय – १, ओवी क्र. १ ते ५६

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः ॥ श्रीगुरुभ्यो नमः ॥ श्रीदत्तात्रेयाय नमः ॥ श्रीरुक्मिणीपाण्डुरङ्गाभ्यां नमः ॥
ग्रंथारंभीचे नमन (१)
ॐ नमो जी जनार्दना । नाहीं भवअभवभावना । न देखोनि मीतूंपणा । नमन श्रीचरणा सद्‌गुरुराया! ॥१॥ ॐ नमो जी जनार्दना । नाहीं भवअभवभावना । न देखोनि मीतूंपणा । नमन श्रीचरणा सद्‌गुरुराया! ॥१॥
श्रीगणेशनमन (२ ते १६)
नमन श्रीएकदंता । एकपणे तूंचि आतां । एकी दाविसी अनेकता । परी एकात्मता न मोडे ॥२॥ तुजमाजीं वासु चराचरा । म्हणौनि बोलिजे लंबोदरा । यालागी सकळांचा सोयरा । साचोकारा तूं होसी ॥३॥ तुज देखे जो नरु । त्यासी सुखाचा होय संसारु । यालागीं ‘विघ्नहरु’ । नामादरु तुज साजे ॥४॥ हरुष तें वदन गणराजा । चाऱ्ही पुरुषार्थ त्याचि चाऱ्ही भुजा । प्रकाशिया प्रकाशी वोजा । तो झळकत तुझा निजदंतु ॥५॥ पूर्वउत्तरमीमांसा दोनी । लागलिया श्रवणस्थानीं । निःशब्दादि वाचा वदनीं । कर जोडूनि उभिया ॥६॥ एकेचि काळी सकळ सृष्टी । आपुलेपणे देखत उठी । तेचि तुझी देखणी दृष्टी । सुखसंतुष्टी विनायका ॥७॥ सुखाचें पेललें दोंद । नाभी आवर्तला आनंद । बोधाचा मिरवे नागबंद । दिसे सन्निध साजिरा ॥ ८॥ शुद्ध सत्त्वाचा शुक्लांबर । कासे कसिला मनोहर । सुवर्णवर्ण अलंकार । तुझेनि साचार शोभती ॥९॥ प्रकृतिपुरुष चरण दोनी । तळी घालिसी वोजावुनी । तयांवरी सहजासनीं । पूर्णपणी मिरवसी ॥१०॥ तुझी अणुमात्र झालिया भेटी । शोधितां विघ्न न पडे दृष्टी । तोडिसी संसारफांसोटी । तोचि तुझे मुष्टी निजपरशु ॥११॥ भावें भक्त जो आवडे । त्याचे उगविसी भवसांकडें । वोढूनि काढिसी आपणाकडे । निजनिवाडें अंकुशें ॥१२॥ साच निरपेक्ष जो निःशेख । त्याचें तूंचि वाढविसी सुख । देऊनि हरिखाचे मोदक । निवविसी देख निजहस्तें ॥१३॥ सूक्ष्माहूनि सूक्ष्म सान । त्यामाजीं तुझें अधिष्ठान । यालागीं मूषकवाहन । नामाभिधान तुज साजे ॥१४॥ पाहतां नरु ना कुंजरु । व्यक्ताव्यक्तासी परु । ऐसा जाणोनि निर्विकारु । नमनादरु ग्रंथार्थी ॥१५॥ ऐशिया जी गणनाथा । मीपणे कैंचा नमिता । अकर्ताचि जाहला कर्ता । ग्रंथकथाविस्तारा ॥१६॥
सरस्वतीनमन (१७ ते ३४)
आतां नमूं सरस्वती । जे सारासारविवेकमूर्ती । चेतनारूपें इंद्रियवृत्ती । जे चाळिती सर्वदा ॥१७॥ जे वाचेची वाचक । जे बुद्धीची द्योतक । जे प्रकाशा प्रकाशक । स्वयें देख स्वप्रभ ॥१८॥ ते शिवांगी शक्ति उठी । जैसी डोळ्यांमाजी दिठी । किंवा सुरसत्वें दावी पुष्टी । फळपणे पोटीं फळाच्या ॥१९॥ जैसा साखरेअंगी स्वादु । की सुमनामाजीं मकरंदु । तैसा शिवशक्तिसंबंधु । अनादिसिद्धु अतर्क्य ॥२०॥ ते अनिर्वाच्य निजगोडी । चहूं वाचांमाजी वाडी । म्हणोनि वागीश्वरी रोकडी । ग्रंथार्थी चोखडी चवी दावी ॥२१॥ सारासार निवडिती जनीं । त्या हंसावरी हंसवाहिनी । बैसली सहजासनीं । अगम्यपणी अगोचरु ॥२२॥ ते परमहंसी आरूढ । तिसी विवेकहंस जाणती दृढ । जवळी असतां न देखती मूढ । अभाग्य दृढ अतिमंद ॥२३॥ तिचे निर्धारितां रूप । अरूपाचे विश्वरूप । ते आपुलेपणे अमूप । कथा अनुरूप बोलवी ॥२४॥ हा बोलु भला झाला । म्हणोनि बोलेंचि स्तविला । तैसा स्तुतिभावो उपजला । बोलीं  बोला गौरवी ॥२५॥ ते वाग्विलास परमेश्वरी । सर्वांगदेखणी सुंदरी । राहोनि सबाह्यअभ्यंतरीं । ग्रंथार्थकुसरी वदवी स्वयें ॥२६॥ ते सदा संतुष्ट सहज । म्हणोनि निरूपणा चढलें भोज । परी वक्तेपणाचा फुंज । मीपणे मज येवोंच नेदी ॥२७॥ वाग्देवतेची स्तुती । वाचाचि जाहली वदती । तेथें द्वैताचिये संपत्ती । उमस चित्तीं उमसेना ॥२८॥ तिणें बोल बोलणें मोडिलें । समूळ मौनातें तोडिलें । त्यावरी निरूपण घडिलें । न बोलणे बोलें बोलवी ॥२९ ॥ तिसी सेवकपणे दुसरा । होऊनि निघे नमस्कारा । तंव मीपणेंसी परा । निजनिर्धारा पारुषे ॥३०॥ जेथे मीपणाचा अभावो । तेथें तूंपणा कैंचा ठावो । याहीवरी करी निर्वाहो । अगम्य भावो निरूपणीं ॥३१॥ जैशा सागरावरी सागरीं । चालती लहरींचिया लहरी । तैसे शब्द स्वरूपाकारी । स्वरूपावरी शोभती ॥ ३२ ॥ जैशा साखरेचिया कणिका । गोडिये भिन्न नव्हती देखा । तैसें निरूपण ये रसाळसुखा । ब्रह्मरसें देखा रसवृत्ति ॥३३॥ तेथे मीपणेशी सरस्वती । बैसविलें एका ताटें रसवृत्ती । तेणें अभिन्नशेष देऊनि तृप्ती । ते हे उद्गार येती कथेचे ॥३४॥
संत नमन (३५ ते ५६)
आतां वंदू ते सज्जन । जे कां आनंदचिद्धन । वर्षताती स्वानंदजीवन । संतप्त जन निववावया ॥ ३५ ॥ ते चैतन्याचे अळंकार । की ब्रह्मविद्येचे शृंगार । की ईश्वराचे मनोहर । निजमंदिर निवासा ॥ ३६॥ ते अधिष्ठाना अधिवासु । की सुखासही सोल्हासु । विश्रांतीसी विश्वासु । निजरहिवासु करावया ॥ ३७॥ की ते भूतदयार्णव । की माहेरा आली कणव । ना ते निर्गुणाचे अवेव । निजगौरव स्वानंदा ॥ ३८॥ ना ते डोळ्यांतील दृष्टी । की तिचीही देखणी पुष्टी । की संतुष्टीसी तुष्टी । चरणांगुष्ठीं जयांचे ॥ ३९ ॥ ते पाहती जयांकडे । त्यांचे उगवे भवसांकडें । परब्रह्म डोळियांपुढें । निजनिवाडें उल्हासे ॥ ४० ॥ तेथें साधनचतुष्टयसायास । न पाहती शास्त्रचातुर्यविलास । एक धरिला पुरे विश्वास । स्वयें प्रकाश ते करिती ॥४१॥ ते जगामाजी सदा असती । जीवमात्रातें दिसती । परी विकल्पेंचि ठकिजती । नाही म्हणती नास्तिक्यें ॥४२॥ मातियेचा द्रोण केला । तो कौळिका भावो फळला । म्हणौनि विश्वासेंवीण नाडला । जगु ठकला विकल्पें ॥४३॥ एकाएकी विश्वासतां । तरी वाणी नाहीं निजसत्ता । त्यांचे चरणीं भावार्थता । ठेवितां माथा विश्वासें ॥४४॥ ते नमस्कारितां आवश्यक । करून ठाकती एक । परी एकपणे सेवक । त्यांचाचि देख स्वयें होआवें ॥४५॥ त्यांचिया सेवेचिये गोडी । ब्रह्मसुखाची उपमा थोडी । जे भजती अनन्य आवडीं । ते जाणती गाढी निजचवी ॥४६॥ ते प्रकृतीसी पर । प्रकृतिरूपी ते अविकार । आकार-विकार-व्यवहार । त्यांचेनि साचार बाधीना ॥४७॥ ते ज्ञातेपणा न मिरविती । पिसेपण न दाविती । स्वरूपफुंजविस्मृती । गिळूनि वर्तती निजांगें ॥४९॥ प्रेमा अंगींचि जिराला । विस्मयो येवोंचि विसरला । प्रपंचुपरमार्थंु एकु जाहला । हाही ठेला विभागु ॥५०॥ स्मरण विस्मरणेशी गेलें । देह देहींच हारपलें । आंतुबाहेरपण गेलें । गेलें ठेलें स्मरेना ॥ ५१ ॥ स्वप्नजागृती जागतां गेली । सुषुप्ति साक्षित्वेंसी बुडाली । उन्मनीही वेडावली । तुर्या ठेली तटस्थ ॥ ५२ ॥ दृश्य द्रष्टेनशी गेलें । दर्शन एकलेपणे निमालें । तें निमणेपणही विरालें । विरवितें नेलें विरणेनिशीं ॥ ५३॥ ज्ञान अज्ञानाते घेऊनि गेलें । तंव ज्ञातेपणही बुडालें । विज्ञान अंगी घडलें । परी नवें जडलें हें न मनी ॥ ५४॥ यापरी जे निजसज्जन । तिहीं व्हावें सावधान । द्यावें मज अवधान । हे विज्ञापन बाळत्वें ॥ ५५ ॥ सूर्य सदा प्रकाशघन । अग्नि सदा देदीप्यमान । तैसे संत सदा सावधान । द्यावें अवधान हे बालत्व माझें ॥५६॥ ते भोगावरी न विटती । त्यागावरी न उठती । आपुलिये सहजस्थिती । स्वयें वर्तती सर्वदा ॥५६॥

श्रीतुकाराम महाराजांची गाथा
अभंग क्र. १ ते १४

1. समचरणदृष्टि विटेवरी साजिरी । तेथें माझी हरी वृत्ति राहो ॥१॥ आणिक न लगे मायिक पदार्थ । तेथें माझें आर्त  नको देवा! ॥ध्रु॥ ब्रह्मादिक पदें दुःखाची शिराणी । तेथें दुश्चित्त झणी जडों देसी ॥३॥ तुका म्हणे त्याचें कळलें आम्हां वर्म  । जे जे कर्मधर्म  नाशवंत ॥४॥
2. नये जरी तुज मधुर उत्तर । दिधला सुस्वर नाहीं देवें ॥१॥ नाहीं तयाविण भुकेला विठ्ठल । येईल तैसा बोल ‘रामकृष्ण’ ॥ध्रु॥ देवापाशीं मागें आवडीची भक्ति । विश्वासेंशीं  प्रीति भावबळें ॥३॥ तुका म्हणे मना सांगतों विचार । धरावा निर्धार दिसेंदिस ॥४॥
3. सावध जालों सावध जालों । हरिच्या आलों जागरणा ॥१॥ जेथें वैष्णवांचे भार    । जयजयकार गर्जतसे ॥ध्रु॥ पळोनियां गेली झोप । होतें पाप आड तें ॥३॥ तुका म्हणे तया ठाया । वोल छाया कृपेची ॥४॥
4. आपुलिया हिता जो असे जागता । धन्य माता पिता तयाचिया ॥१॥ कुळीं कन्यापुत्र होतीं जीं सात्त्विक । तयाचा हरिख वाटे देवा ॥ध्रु॥ गीता भागवत करिती श्रवण । अखंड चिंतन विठोबाचें ॥३॥ तुका म्हणे मज घडो त्यांची सेवा । तरी माझ्या दैवा पार नाहीं ॥४॥
5. अंतरींची घेतो गोडी । पाहे जोडी भावाची ॥१॥ देव सोयरा देव सोयरा । देव सोयरा दीनाचा ॥ध्रु॥ आपुल्याच वैभवें । शृंगारावें निर्मळे ॥३॥ तुका म्हणे जेवी सवें । प्रेम द्यावें प्रीतीचें ॥४॥
6. पावलें  पावलें तुझें आम्हां सर्व । दुजा नको भाव होऊं देऊं ॥१॥ जेथें जेथें देखें तुझींच पाउलें । त्रिभुवन संचलें  विठ्ठला गा ॥ध्रु॥ भेदाभेद मतें भ्रमाचे संवाद  । आम्हां नको वाद त्यांशीं देऊं ॥३॥ तुका म्हणे अणु तुजविण नाहीं । नभाहूनि पाहीं वाड आहे ॥४॥
7. सुखें  वोळंबा दावी गोहा । माझें दुःख नेणा पाहा ॥१॥ आवडीचा मारिला वेडा । ‘होय होय’ कैसा म्हणे भिडा ॥ध्रु॥ अखंड मज पोटाची व्यथा । दुधभात साकर तूप पथ्या ॥३॥ दो प्रहरा मज लहरी येती । शुद्ध नाहीं, पडे सुपत्ती ॥४॥ नीज नये खाली घाली फुलें । जवळीं न साहती मुलें ॥५॥ अंगी चंदन लावितें भाळीं  । सदा शूळ माझे कपाळीं ॥६॥ निपट मज न चले अन्न । पायली गहूं सांजा तीन ॥७॥ गेले वारीं  तुम्हीं आणिली साकर । सात दिवस गेली, साडेदहा शेर ॥८॥ हाड गळोनि आलें मांस । माझें दुःख तुम्हां नेणवे कैसें? ॥९॥ तुका म्हणे जिता गाढव केला । मेलियावरि नरका नेला ॥१०॥
8. पुढें गेले त्यांचा शोधीत मारग । चला जाऊं माग घेत आम्ही ॥१॥ वंदूं चरणरज सेऊ उष्टावळी । पूर्व-कर्मा  होळी करूनिया॥ध्रु॥ अमुप हे गांठीं  बांधूं भांडवल । अनाथा विठ्ठल आम्हां जोगा ॥३॥ अवघे होती लाभ एका या चिंतनें । नामसंकीर्तनें गोविंदाच्या ॥४॥ जन्ममरणाच्या खुंटतील खेपा । होईल हा सोपा सिद्ध पंथ२६॥५॥ तुका म्हणे घालूं जीवपणा चिरा । जाऊं त्या माहेरा निजाचिया ॥६॥
9. जेविले ते संत मागें उष्टावळी । अवघ्या पत्रावळी करुनी झाडा ॥१॥ सोवळ्या ओंवळ्या राहिलों निराळा । पासूनि सकळां अवघ्यां दुरीं ॥ध्रु॥ परें  परतें  मज न लगे सांगावें । हें तों बरें देवें शिकविलें ॥३॥ दुसऱ्यातें आम्ही नाहीं आतळत । जाणोनि संकेत उभा असे ॥४॥ येथें कांहीं कोणीं न धरावी शंका । मज चाड एका भोजनाची ॥५॥ लांचावला तुका मारितसे झड । पुरविलें कोड नारायणें ॥६॥
10. देवाच्या प्रसादें  करा रे भोजन । व्हाल कोण कोण अधिकारी ते ॥१॥ ब्रह्मादिकांसि हें दुर्लभ उच्छिष्ट । नका मानूं वीट ब्रह्मरसीं ॥ध्रु॥ अवघियांपुरतें  वोसंडलें  पात्र । अधिकार सर्वत्र आहे येथें ॥३॥ इच्छादानी येथें वोळला समर्थ । अवघेंचि आर्त  पुरवितो ॥४॥ सरे येथें ऐसें नाहीं कदाकाळीं  । पुढती वाटे कवळीं  घ्यावें ऐसें ॥५॥ तुका म्हणे पाक लक्षुमीच्या हातें । कामारी सांगातें निरुपम ॥६॥
11. अवगुणांचे हातीं । आहे अवघीच फजीती॥१॥ नाहीं पात्रासवें चाड । प्रमाण तें फिकें गोड ॥ध्रु॥ विष तांब्या वाटी । भरली, लावूं नये होटीं  ॥३॥ तुका म्हणे भाव । शुद्ध बरा, सोंग वाव ॥४॥
12. हरीच्या जागरणा । जातां कां रे नये मना? ॥१॥ कोठें पाहासील तुटी । आयुष्य वेचे फुकासाठीं ॥ध्रु॥ ज्यांची तुज गुंती । ते तों मोकलिती अंतीं ॥३॥ तुका म्हणे बरा । लाभ काय तो विचारा ॥४॥
13. धर्माची तूं मूर्ती । पाप पुण्य तुझे हातीं ॥१॥ मज सोडवीं दातारा! । कर्मापासूनि दुस्तरा ॥ध्रु॥ करिसी अंगी-कार । तरी काय माझा भार? ॥३॥ जिवींच्या जीवना । तुका म्हणे नारायणा! ॥४॥
14. सुंदर तें ध्यान उभे विटेवरी । कर कटावरी ठेवूनियां ॥१॥ तुळसीहार गळां कासे पीतांबर । आवडे निरंतर हेचि ध्यान ॥ध्रु॥ मकरकुंडलें  तळपती श्रवणीं । कंठीं कौस्तुभमणि विराजित ॥३॥ तुका म्हणे माझें हेंचि सर्व सुख । पाहीन श्रीमुख आवडीनें ॥४॥