दिवस – २. वारकरी प्रस्थानत्रयी नित्यनेम पारायण

या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ।
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवै: सदा वन्दिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥
जयांचे केलिया स्मरण । होय सकळ विद्यांचे अधिकरण । तेचि वंदूं श्रीचरण । श्रीगुरूंचे ॥१॥
ते नमस्कारोनि आता ॥
श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीविठ्ठलाय नमः ।
श्रीमातापितृभ्यां नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः ॥
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ।
रामकृष्णहरि । रामकृष्णहरि । रामकृष्णहरि ॥

श्री ज्ञानेश्वरी
अध्याय १ ला ओवी क्र. २६-४९

कां, तीर्थे जियें त्रिभुवनीं । तियें घडती समुद्रावगाहनीं । ना तरी, अमृतरसास्वादनीं । रस सकळ ॥२६॥ तैसा, पुढतपुढती तोचि । मियां अभिवंदिला श्रीगुरुचि । जो अभिलषित मनोरुचि । पुरविता तो ॥२७॥ आतां, अवधारा कथा गहन । जे सकळां कौतुकां जन्मस्थान । कीं, अभिनव उद्यान । विवेकतरुचें ॥२८॥ ना तरी, सर्व सुखांची आदि । जे प्रमेयमहानिधि । नाना, नवरससुधाब्धि । परिपूर्ण हे ॥२९॥ कीं, परमधाम प्रगट । सर्व विद्यांचें मूळपीठ । शास्त्रजाता वसौट । अशेषांचें ॥३०॥ ना तरी, सकळ धर्मांचें माहेर । सज्जनांचें जिव्हार। लावण्यरत्नभांडार । शारदेचें ॥३१॥ ना,ना, कथारूपें भारती । प्रगटली असे त्रिजगतीं। आविष्करोनि महामतीं । व्यासांचिये ॥३२॥ म्हणौनि हा काव्या रावो । ग्रंथ गुरुवतीचा ठावो । एथूनि रसां झाला आवो । रसाळपणाचा ॥३३॥ तेवींचि, आइका, आणिक एक । एथूनि शब्दश्री सच्छास्त्रिक । आणि महाबोधीं कोंवळीक । दुणावली ॥३४॥ एथ चातुर्य शहाणें झालें । प्रमेय रुचीस आलें । आणि सौभाग्य पोखलें । सुखाचें एथ ॥३५॥ माधुर्यी मधुरता । शृंगारीं सुरेखता । रूढपण उचितां । दिसे भलें ॥३६॥ एथ कळाविदपण कळा । पुण्यासि प्रतापु आगळा । म्हणौनि जनमेजयाचे अवलीळा । दोष हरले ॥३७॥ आणि पाहतां नावेक । रंगीं सुरंगतेची आगळीक । गुणां सगुणपणाचे बिक । बहुवस एथ ॥३८॥ भानुचेनि तेजें धवळलें । जैसे त्रैलोक्य दिसे उजळिलें । तैसें व्यासमति कवळीलें । मिरवे विश्व ॥३९॥ कां, सुक्षेत्रीं बीज घातलें । तें आपुलियापरी विस्तारलें । तैसें भारतीं सुरवाडलें। अर्थजात ॥४०॥ ना तरी, नगरांतरी वसिजे । तरी नागरचि होईजे । तैसें व्यासोक्तितेजें । धवळत सकळ ॥४१॥ कीं, प्रथम-वयसाकाळीं । लावण्याची नव्हाळी । प्रगटे जैसी आगळी । अंगना-अंगीं ॥४२॥ नातरी, उद्यानीं माधवी घडे । तेथ वनशोभेची खाणी उघडे । आदिला-पासोनि अ-पाडें । जियापरी ॥४३॥ ना,ना, घनीभूत सुवर्ण । जैसें न्याहाळितां, साधारण । मग, अलंकारी बरवेपण । निवाडु दावी ॥४४॥ तैसें, व्यासोक्ति अळंकारिलें । आवडे तें बरवेपण पातलें । तें जाणोनि-काय आश्रयिलें । इतिहासीं?॥४५॥ ना, ना, पुरतिये प्रतिष्ठेलागीं । सानीव धरूनि आंगीं । पुराणें आख्यानरूपें जगीं । भारता आलीं ॥४६॥ म्हणौनि, महाभारतीं नाहीं । तें नोहेचि लोकीं तिहीं । येणें कारणें म्हणिपे पाहीं । ‌‘व्यासोच्छिष्ट जगत्रयम्‌‍‌’ ॥४७॥ ऐसी जगीं सुरस कथा । जें जन्मभूमि परमार्था । मुनि सांगे नृप-नाथा । जनमेजया ॥४८॥ जें अद्वितीय उत्तम । पवित्रैक, निरुपम । परम मंगलधाम । अवधारिजो ॥४९॥

श्रीएकनाथी भागवत
अध्याय – १, ओवी क्र. ५७ ते ९९

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः ॥ श्रीगुरुभ्यो नमः ॥ श्रीदत्तात्रेयाय नमः ॥ श्रीरुक्मिणीपाण्डुरङ्गाभ्यां नमः ॥

एकनाथी भागवत-रचनाप्रसंग (५७ ते ६८)
तंव संतसज्जनीं एक वेळां । थोर करूनियां सोहळा । आज्ञापिलें वेळोवेळां । ग्रंथ करविला प्राकृत ॥ ५७॥ एकांती आणि लोकांतीं । थोर साक्षेप केला संतीं । तरी सांगा जी मजप्रती । कोण ग्रंथीं प्रवर्तो ॥ ५८॥ पुराणी श्रेष्ठ भागवत । त्याहीमाजी उद्धवगीत । तुवां प्रवर्तावें तेथ । वक्ता भगवंत तुज साह्य ॥ ५९॥ आम्हांसी पाहिजे ज्ञानकथा । वरी तुजसारिखा रसाळ वक्ता । तरी स्तुति सांडूनि आतां । निरूपण तत्त्वतां चालवीं ॥६॥ तुज संतस्तवनीं उत्सावो । हा तंव कळला भावो । तरी कथेचा लवलाहो । निजनिर्वाहो उपपादीं ॥ ६१॥ या संतांचे कृपावचनें । एकाएकी आनंदलों मनें । तेणें वाक्यपसायदानें । स्वानंदघनें उल्हासे ॥६२॥ जैसा मेघांचेनि गर्जनें । मयूर उपमों पाहे गगनें । नाना नवेनि जीवनें । जेवीं चातक मनें उल्हासे ॥६३॥ कां देखोनि चंद्रकर । डोलों लागे चकोर । तैसें संतवदनींचे उत्तर । आले थोर सुखावित ॥६४॥ थोर सुखाचा केलों स्वामी । तुमचें पुरतें कराल तुम्ही । तरी वायांचि कां मीपणे मी । मनोधर्मी वळंगेजों ॥६५॥ परी समर्थांची आज्ञा । दासां न करवे अवज्ञा । तरी सांगितली जे संज्ञा । ते करीन आज्ञा स्वामींची ॥६६॥ परी तुम्ही एक करावें । अखंड अवधान मज द्यावें । तेणें दिठिवेनि आघवें । पावेल स्वभावें निजसिद्धी ॥ ६७॥ अगा तुझिया मनामाजीं मन । शब्दी ठेविलेंसे अनुसंधान यालागी निजनिरूपण । चालवी जाण सवेगें ॥ ६८॥ ।
कुलदेवता एकवीरेला नमन (६९ ते ७८)
आतां वंदू कुळदेवता । जे एकाएकी एकनाथा । ते एकीवांचून सर्वथा । आणिक कथा करूं नेदी ॥ ६९ ॥ एक रूप दाविलें मनीं । तंव एकचि दिसे जनीं वनीं । एकचि कानीं वदनीं । एकपणी ‘एकवीरा’ ॥७० ॥ ते शिवशक्तिरूपें दोनी । नेऊन मिरवे एकपणीं । एकपणे जाली गुर्विणी । प्रसवे एकपणी एकवीरा ॥७१॥ ते एकरूपें एकवीरा । प्रसवली बोध-फरशधरा । जयाचा कां दरारा । महावीरां अभिमानियां ॥ ७२ ॥ तेणें उपजोनि निवटिली माया । आज्ञा पाळूनि सुख दे पितया । म्हणोनि तो जाहला विजया । लवलाह्यां दिग्मंडळीं ॥७३॥ जो वासनासहस्रबाहो । छेदिला सहस्रार्जुन-अहंभावो । स्वराज्य करूनियां पहा हो । अर्पी स्वयमेवो स्वजातियां ॥७४॥ तेणें मारूनि माता जीवविली । तेचि कुळदेवता आम्हां जाहली । परी स्वनांवें ख्याति केली । एकात्मताबोली एकनाथा ॥७५॥ ते जैंपासोनि निवटिली । तैंपासोनि प्रकृति पालटली । रागत्यागें शांत झाली । निजामाउली जगदंबा ॥७६ ॥ तया वोसंगा घेऊन । थोर दिधलें आश्वासन । विषमसंकटीं समाधान । स्वनामस्मरण केलिया ॥ ७७॥ ते जय जय जगदंबा । ‘उदो’ म्हणे ग्रंथारंभा । मतीमाजी स्वयंभा । योगगर्भा प्रगटली ॥७८॥
सद्गुरुजनार्दननमन (७९ ते ९९)
आतां वंदू जनार्दनु । जो भवगजपंचाननु । जनीं विजनी समानु । सदा संपूर्ण समत्वें ॥ ७९ ॥ ज्याचेनि कृपापांगें । देहीं न देखती देहांगें । संसार टवाळ वेगें । केलें वाउगें भवस्वप्न ॥ ८० ॥ जयाचेनि कृपाकटाक्षे । अलक्ष्य लक्ष्येवीण लक्षे । साक्षी विसरली साझें । निजपक्षे गुरुत्वें ॥८१ ॥ तेणें जीवेंवीण जीवविलें । मृत्यूवीण मरणचि मारिलें । दृष्टि घेऊनि दाखविलें । देखणे केले सर्वांग ॥ ८२॥ देहीं देह विदेह केलें । शेखीं विदेहपण तेंही नेलें । नेलेपणही हारपलें । उरी उरलें उर्वरित ॥८३॥ अभावो भावेशी गेला । संदेह निःसंदेहेंशी निमाला । विस्मयो विस्मयीं बुडाला । वेडावला स्वानंदु ॥८४॥ तेथ आवडीं होय भक्तु । तंव देवोचि भक्तपणाआंतु । मग भज्यभजनांचा अंतु । दावी उप्रांतु स्वलीला ॥ ८५ नमन नमनेंशी नेलें । नमितें नेणों काय जाहलें । नम्यचि अंगीं घडलें । घडलें मोडलें मोडूनि ॥८६॥ दृश्य द्रष्टा जाण । दोहींस एकचि मरण । दर्शनही जाहलें क्षीण । देखणेपण गिळूनि ॥८७॥ आतां देवोचि आघवा । तेथें भक्तु न ये भक्तभावा । तंव देवोही मुकला देवा । देवस्वभावा विसरोनि ॥ ८८ ॥ देवो देवपणे दाटला । भक्तु भक्तपणे आटला । दोहींचाही अंतु आला । अभेद जाहला अनंतु ॥ ८९॥ अत्यागु त्यागेशी विराला । अभोगु भोगेशी उडाला । अयोगु योगेशी बुडाला । योग्यतेचा गेला अहंभावो ॥९॥ ऐशियाहीवरी अधिक सोसू । सायुज्यामाजीं होतसे दासू । तेथील सुखाचा सौरसु । अति अविनाशु अगोचरू ॥ ९१ ॥ शिवें शिवूचि यजिजे । हे ऐशिये अवस्थेसि साजे । एहवीं बोलचि बोलिजे । परि न पविजे निजभजन ॥ ९२॥ ये अभिन्न सुखसेवेआंतु । नारद आनंदें नाचत गातु । शुकसनकादिक समस्तु । जाले निजभक्तु येणेचि सुखें ॥ ९३ ॥ सागरीं भरे भरतें । तें भरतें भरे तरियांतें । तैसें देवेंचि देवपणे येथें । केलें मातें निजभक्त ॥९४॥ सागर सरिता जीवन एक । परी मिळणी भजन दिसे अधिक । तैसें एकपणेंचि देख । भजनसुख उल्हासे ॥ ९५॥ वाम सव्य दोनी भाग । परी दों नामी एकचि अंग । तैसा देवभक्तविभाग । देवपणी साङ्ग आभासे ॥९६॥ तेवीं आपुलेपणाचेनि मानें । भक्त केलों जनार्दनें । परी कायावाचामनें । वर्तविजे तेणें सर्वार्थी ॥ ९७॥ तो मुखाचें जाला निजमुख । दृष्टीते प्रकटे सन्मुख । तोचि विवेकेंकरून देख । करवी लेख ग्रंथार्थी ॥ ९८॥ परी नवल त्याचे लाघव । अभंगी घातलें माझें नांव । शेखीं नांवाचा निजभाव । उरावया ठाव नुरवीच ॥९९ ॥

श्रीतुकाराम महाराजांची गाथा
अभंग क्र. १५ ते २८

15. सदा माझे डोळे जडो तुझे मूर्ती । रखुमाईच्या पती सोयरिया ॥१॥ गोड तुझें रूप गोड तुझें नाम । देईं मज प्रेम सर्वकाळ ॥ध्रु॥ विठो माउलिये हाचि वर देईं । संचरोनि राहीं हृदयामाजी ॥३॥ तुका म्हणे कांहीं न मागे आणिक । तुझे पायीं सुख सर्व आहे ॥४॥
16. राजस सुकुमार मदनाचा पुतळा । रविशशिकळा लोपलिया ॥१॥ कस्तुरी मळवट चंदनाची उटी । रुळे माळ कंठीं वैजयंती ॥ध्रु॥ मुकुट कुंडले श्रीमुख शोभलें । सुखाचें ओतलें  सकळही ॥३॥ कासे सोनसळा पांघरे पाटोळा । घननीळ सांवळा बाइयांनो ॥४॥ सकळही तुम्ही व्हा गे एकीसवा । तुका म्हणे जीवा धीर नाहीं ॥५॥
17. कर कटावरी तुळसीच्या माळा । ऐसें रूप डोळां दावीं हरी! ॥१॥ ठेविले चरण दोन्ही विटेवरी । ऐसें रूप हरी दावीं डोळां ॥ध्रु॥ कटीं  पितांबर कास मिरवली । दाखवीं वहिली ऐसी मूर्ती ॥३॥ गरुडपारावरी उभा राहिलासी । आठवें मानसीं तेंचि रूप ॥४॥ झुरोनि पांझरा होऊं पाहें आतां । येईं पंढरीनाथा भेटावया ॥५॥ तुका म्हणे माझी पुरवावी आस । विनंती उदास करूं नये ॥६॥
18. गरुडाचें वारिकें कासे पीतांबर । सांवळें मनोहर कैं देखेन ॥१॥ बरविया बरवंटा घनमेघ सांवळा । वैजयंती माळा गळां शोभे ॥ध्रु॥ मुकुट माथां कोटि सूर्याचा झल्लाळ । कौस्तुभ निर्मळ शोभे कंठीं ॥३॥ ओतींव श्रीमुख सुखाचें सकळ । वामांगीं  वेल्हाळ रखुमादेवी ॥४॥ उद्धव अक्रूर उभे दोहींकडे । वर्णिती पवाडे सनकादिक ॥५॥ तुका म्हणे नव्हे आणिकांसारिखा । तोचि माझा सखा पांडुरंग  ॥६॥
19. ब्रह्मादिक जया लाभासि ठेंगणे । बळिये आम्ही भले शरणागत ॥१॥ कामनेच्या त्यागें भजनाचा लाभ । झाला पद्मनाभ सेवाॠणी ॥ध्रु॥ कामधेनूचिया क्षीरा पार नाहीं । इच्छेचिये वाही वरुषावे ॥३॥ बैसलिये ठायीं लागलें  भरतें  । त्रिपुटीवरतें  भेदी ऐसें ॥४॥ हारि नाहीं आम्हां विष्णुदासां जगीं । नारायण अंगीं विसावला ॥५॥ तुका म्हणे बहु लाठे हें भोजन । नाहीं रिता कोण रहात राहों ॥६॥
20. दुजें  खंडे तरी । उरला तो अवघा हरि । आपणा बाहेरी । न लगे ठाव धुंडावा ॥१॥ इतुलें जाणावया जाणा । कोड तरी मनें  मना । पारधीच्या खुणा । जाणतेणेचि साधाव्या ॥ध्रु॥ देह आधीं काय खरा । देहसंबंध पसारा । बुजगावणें  चोरा । रक्षणसें भासतें ॥३॥ तुका करी जागा । नको वासपूं वाउगा । आहेसि तूं अंगा । अंगीं  डोळे उघडी ॥४॥
21. विष्णुमय जग वैष्णवांचा धर्म  । भेदाभेदभ्रम अमंगळ ॥१॥ आइका जी तुम्ही भक्त भागवत । कराल तें हित सत्य करा ॥ध्रु॥ कोणाही जीवाचा न घडावा मत्सर । वर्म  सर्वेश्वर पूजनाचें ॥३॥ तुका म्हणे एका देहाचे अवयव । सुख दुःख जीव भोग पावे ॥४॥
22. आम्ही तरी आस । जालों टाकोनि उदास ॥१॥ आतां कोण भय धरी । पुढें मरणाचें हरी! ॥ध्रु॥ भलते ठायीं पडों । देह तुरंगीं हा चढो ॥३॥ तुमचें तुम्हांपाशी । आम्ही आहों जैसीं तैसीं ॥४॥ गेले मानामान । सुखदुःखाचें खंडन ॥५॥ तुका म्हणे चित्तीं । नाहीं वागवीत खंती ॥६॥
23. निंदी कोणी मारी । वंदी कोणी पूजा करी ॥१॥ मज हेंही नाहीं तेंही नाहीं । वेगळा दोहींपासुनी ॥ध्रु॥ देहभोग भोगें घडे । जें जें जोडे तें तें बरें ॥३॥ अवघें पावे नारायणीं । जनार्दनीं तुकयाचें ॥४॥
24. जन विजन झालें आम्हां । विठ्ठलनामा प्रमाणे ॥१॥ पाहें तिकडे मायबाप । विठ्ठल आहे रखुमाई ॥ध्रु॥ वन पट्टण एकभाव । अवघा ठाव सरता झाला ॥३॥ ठाव नाहीं सुखदुःखा । नाचे तुका कौतुकें ॥४॥
25. हिरा ठेवितां ऐरणीं  । वांचे मारितां जो घणीं ॥१॥ तोचि मोल पावे खरा । करणीचा होय चुरा ॥ध्रु॥ मोहरा तोचि अंगें । सूत न जळे ज्याचे संगें ॥३॥ तुका म्हणे तोचि संत । सोसी जगाचे आघात ॥४॥
26. आलिंगन घडे । मोक्ष सायुज्यता जोडे ॥१॥ ऐसा संतांचा महिमा । जाली१ बोलायाची सीमा ॥ध्रु॥ तीर्थें पर्वकाळ । अवघीं पायांपें सकळ ॥३॥ तुका म्हणे देवा । त्यांची केली पावे सेवा ॥४॥
27. माझिया मीपणा । झाला यावरी उगाणा ॥१॥ भोगी त्यागी पांडुरंग । त्यानें वसविलें  अंग ॥ध्रु॥ टाळिलें निमित्त । फार थोडें घात हित ॥३॥ यावें कामावरी । तुका म्हणे नाहीं उरी ॥४॥
28. सकळ चिंतामणी शरीर । जरी जाय अहंकार समूळ आशा । निंदा हिंसा नाहीं कपट देहबुद्धि । निर्मळ स्फटिक जैसा ॥१॥ मोक्षाचें तीर्थ न लगे वाराणसी । येती तयापासीं अवघीं  जनें। तीर्थांसी तीर्थ जाला तोचि एक । मोक्ष तेणें दर्शनें ॥ध्रु॥ मन शुद्ध तया काय करिसी माळा? । मंडित सकळा भूषणांसी । हरिच्या गुणें गर्जताती सदा । आनंद तया मानसीं ॥३॥ तन मन धन दिलें पुरुषोत्तमा । आशा नाहीं कवणाची । तुका म्हणे तो परिसाहूनि आगळा । काय महिमा वर्णूं त्याची? ॥४॥