अनुक्रमणिका
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ।
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवै: सदा वन्दिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥
जयांचे केलिया स्मरण । होय सकळ विद्यांचे अधिकरण । तेचि वंदूं श्रीचरण । श्रीगुरूंचे ॥१॥
ते नमस्कारोनि आता ॥
श्रीगणेशाय नमः । श्रीसरस्वत्यै नमः । श्रीविठ्ठलाय नमः ।
श्रीमातापितृभ्यां नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः ॥
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ।
रामकृष्णहरि । रामकृष्णहरि । रामकृष्णहरि ॥
श्रीज्ञानेश्वरी नित्यनेम पारायण
क्रमश: नित्यनेम पारायण
अध्याय – ८. ओवी क्र. १०० ते १२३
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति, विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति, तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥११॥
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति, तत्ते पदं सङ्ग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥११॥
सकळां१ जाणणेयां जे लाणी२ । तिये जाणिवेची जे खाणी । तयां ज्ञानियांचिये आयणी३ । जयातें अक्षरु४ म्हणिपे ॥१००॥
चंडवातेही१ न मोडे । तें गगनचि कीं फुडें२ ! । वांचूनि, जरी होईल मेहुडें३ । तरी उरेल कैंचें ? ॥१०१॥
तेविं, जाणणेया जें आकळिलें । तें जाणिवलेपणेंचि उमाणलें१ । मग, नेणवेचि तया म्हणितलें । ‘अक्षर’ सहजें ॥१०२॥
म्हणौनि१ वेदविद२ नर । म्हणती जयातें अक्षर । जें प्रकृतीसी पर३ । परमात्मरूप ॥१०३॥
आणि१ विषयांचें विष उलंडूनि२ । जे सर्वेन्द्रियां प्रायश्चित्त देऊनि । आहाति३ देहाचिया बैसोनि । झाडातळीं ॥१०४॥
ते यापरी विरक्त । जयाची निरंतर वाट पाहात । निष्कामासि अभिप्रेत१ । सर्वदा जें ॥१०५॥
जयाचिया१ आवडी । न गणिती ब्रह्मचर्याचीं सांकडीं२ । निष्ठुर होऊनि, बापुडीं३ । इंद्रियें करिती ॥१०६॥
ऐसें१ जें पद । दुर्लभ आणि अगाध । जयाचिये थडिये२ वेद । चुबुकळिले३ ठेले ॥१०७॥
तें, ते पुरुष होती । जे यापरी लया जाती । तरी पार्था, हेचि स्थिती । एक वेळ सांगों ॥१०८॥
तेथ१ अर्जुनें म्हणितलें ‘स्वामी । हेंचि म्हणावया होतों पां मी । तंव सहजें कृपा केली तुम्ही । तरी बोलिजो कां ॥१०९॥
परि बोलावें तें अति सोहपें१‘ । तेथें म्हणितलें त्रिभुवनदीपें२ । ‘तुज, काय नेणों ? संक्षेपें । सांगेन; ऐक’ ॥११०॥
तरी, मना या बाहेरिलीकडे । यावयाची साविया१ सवे२ मोडे । हें हृदयाचिया डोहीं बुडे । तैसें कीजे ॥१११॥
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥१२॥
मूर्ध्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥१२॥
परी१ हे तरीच घडे । जरी संयमाचीं२ अखंडें । सर्वद्वारीं कवाडें । कळासती३ ॥११२॥
तरी१ सहजें मन कोंडलें । हृदयींचि असेल उगलें२ । जैसें ‘करचरणीं मोडलें । परिवरु३ न संडीं’ ॥११३॥
तैसें१ चित्त राहिलिया, पांडवा । प्राणांचा प्रणवुचि करावा । मग अनुवृत्तिपंथें२ आणावा । मूर्ध्नवरी३ ॥११४॥
तेथ१ आकाशीं मिळे न मिळे । तैसा धरावा धारणाबळें२ । जंव मात्रात्रय३ मावळे । अर्धबिंबीं४ ॥११५॥
तंववरी तो समीरु१ । निराळीं२ कीजे स्थिरु । मग लग्नीं जेविं ॐकारु । बिंबींच विलसे३ ॥११६॥
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् ।
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥१३॥
यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥१३॥
तैसें१ ॐ हैं स्मरो सरे२ । आणि तेथेचि प्राणु पुरे३ । मग प्रणवातीत४ उरे । पूर्णघन५ जें ॥११७॥
म्हणौनि प्रणवैकनाम१ । हें एकाक्षर ब्रह्म । जो माझें स्वरूप परम । स्मरतसांता२ ॥११८॥
यापरी१ त्यजी देहातें । तो त्रिशुद्धीं२ पावे मातें । जया पावणया परौतें । आणिक पावणें नाहीं ॥११९॥
तेथ अर्जुना, जरी विपायें१ । तुझ्या जीवीं हन ऐसें जाये । ना, हें स्मरण मग होये । कायसयावरी अंतीं ? ॥१२०॥
इंद्रिया अनुघडु१ पडलिया । जीविताचे२ सुख बुडालिया । आंतुबाहेरी उघडलिया३ । मृत्युचिन्हें ॥१२१॥
ते वेळीं बैसावेंचि कवणें ? । मग कवण निरोधी करणें१ ?। तेथ काह्याचेनि२ अंतःकरणें । प्रणव स्मरावा? ॥१२२॥
तरि गा ऐशिया ध्वनी१ । झणें थारा देशी हो२ मनीं । पै नित्य सेविला मी; निदानीं३ । सेवकु होय ॥१२३॥
॥ पुंडलिकवरदा हरी विठ्ठल श्रीज्ञानदेव तुकाराम ॥
श्रीएकनाथी भागवत
क्रमश: नित्यनेम पारायण
अध्याय – ८, ओवी क्र. ३०७ ते ३३१ शेवट
श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः ॥ श्रीगुरुभ्यो नमः ॥ श्रीदत्तात्रेयाय नमः ॥ श्रीरुक्मिणीपाण्डुरङ्गाभ्यां नमः ॥
आशेचे दुःख (३०७ ते ३१३)
आशा हि परमं दुःखं, नैराश्यं परमं सुखम् ।
यथा सञ्छिद्य कान्ताशां, सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥४४॥
यथा सञ्छिद्य कान्ताशां, सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥४४॥
श्लोकार्थ – विषयांची आशा हेच परम दुःख आहे आणि कोणत्याही प्रकारची आशा नसणे हेच परम सुख आहे. ग्राम्य रमणाबरोबर सुखोपभोगाची आशा सोडल्याबरोबर पिंगलेला आनंदाने झोप आली. ॥४४॥
आशा तेथ लोलुप्यता१ ।
आशेपाशी असे दीनता । आशा तेथ ममता । असे सर्वथा नाचती ॥३०७॥
आशेपाशी असे दीनता । आशा तेथ ममता । असे सर्वथा नाचती ॥३०७॥
आशेपाशी महाशोक ।
आशा करवी महादोख । आशेपाशी पाप अशेख१ । असे२ देख तिष्ठत ॥३०८॥
आशा करवी महादोख । आशेपाशी पाप अशेख१ । असे२ देख तिष्ठत ॥३०८॥
आशेपाशी अधर्म सकळ ।
आशा मानीना विटाळ१ । आशा नेणे काळवेळ । कर्म सकळ उच्छेदी२ ॥३०९॥
आशा मानीना विटाळ१ । आशा नेणे काळवेळ । कर्म सकळ उच्छेदी२ ॥३०९॥
आशा अंत्यजातें उपासी ।
नीचसेवन१ आशेपाशीं । आशा न सांडी मेल्यासी२ । प्रेतापाशी नेतसे ॥३१०॥
नीचसेवन१ आशेपाशीं । आशा न सांडी मेल्यासी२ । प्रेतापाशी नेतसे ॥३१०॥
आशा उपजली अनंतासी१ ।
नीच वामनत्व आले त्यासी । आशें२ दीन केलें देवांसी । कथा कायसी इतरांची?॥३११॥
नीच वामनत्व आले त्यासी । आशें२ दीन केलें देवांसी । कथा कायसी इतरांची?॥३११॥
जगाचा जो नित्य दाता ।
तो आशेनें केला भिकेसवता१ । वैऱ्याचे२ द्वारी झाला मागता३ । द्वारपाळता तेणें त्यासी ॥३१२॥
तो आशेनें केला भिकेसवता१ । वैऱ्याचे२ द्वारी झाला मागता३ । द्वारपाळता तेणें त्यासी ॥३१२॥
आशा तेथ नाहीं सुख ।
आशेपाशी परम दुःख । आशा सर्वांसी बाधक । मुख्य दोष ते आशा ॥३१३॥
आशेपाशी परम दुःख । आशा सर्वांसी बाधक । मुख्य दोष ते आशा ॥३१३॥
निराशेचे सुख (३१४ ते ३३१)
ज्याची आशा निःशेष१ जाये ।
तोचि परम सुख लाहे२ । ब्रह्मादिक वंदिती पाये । अष्टमा सिद्धि राहे दासीत्वें ॥३१४॥
तोचि परम सुख लाहे२ । ब्रह्मादिक वंदिती पाये । अष्टमा सिद्धि राहे दासीत्वें ॥३१४॥
निराशांचा शुद्ध भावो ।
निराशांपाशी तिष्ठे१ देवो । निराशांचे वचन पाहा हो । रावो२ देवो नुल्लंघी ॥३१५॥
निराशांपाशी तिष्ठे१ देवो । निराशांचे वचन पाहा हो । रावो२ देवो नुल्लंघी ॥३१५॥
निराश तोचि सद्बुद्धि ।
निराश तोचि विवेकनिधी । चारी मुक्ती पदोपदीं१ । नैराश्य आधी वंदिती ॥३१६॥
निराश तोचि विवेकनिधी । चारी मुक्ती पदोपदीं१ । नैराश्य आधी वंदिती ॥३१६॥
निराशा तीर्थांचे तीर्थ ।
निराशा मुमुक्षूचा अर्थ । निराशेपाशी परमार्थ । असे तिष्ठत निरंतर ॥३१७॥
निराशा मुमुक्षूचा अर्थ । निराशेपाशी परमार्थ । असे तिष्ठत निरंतर ॥३१७॥
जाण नैराश्यतेपाशीं ।
वैराग्य होऊन असे दासी । निराश पहावया अहर्निशीं१ । हृषीकेशी चिंतितु ॥३१८॥
वैराग्य होऊन असे दासी । निराश पहावया अहर्निशीं१ । हृषीकेशी चिंतितु ॥३१८॥
निराशा देखोनि पळे दुःख ।
निराशेमाजी नित्यसुख । निराशेपाशीं संतोख । यथासुखें क्रीडतु ॥३१९॥
निराशेमाजी नित्यसुख । निराशेपाशीं संतोख । यथासुखें क्रीडतु ॥३१९॥
नैराश्याचे भेटीसी पाहाहो ।
धांवे वैकुंठींचा रावो । नैराश्याचा सहज स्वभावो । महादेवो१ उपासी ॥३२०॥
धांवे वैकुंठींचा रावो । नैराश्याचा सहज स्वभावो । महादेवो१ उपासी ॥३२०॥
निराशेपाशीं न ये आधी१ ।
निराशेपाशीं सकळ विधी२ । सच्चिदानंदपदीं । मिरवे३ त्रिशुद्धी४ निराशु ॥३२१॥
निराशेपाशीं सकळ विधी२ । सच्चिदानंदपदीं । मिरवे३ त्रिशुद्धी४ निराशु ॥३२१॥
ऐकोनि निराशेच्या नांवा ।
थोरला देवो घेतसे धांवा । त्या देवोनियां खेवा१ । रूपनांवा विवरला ॥३२२॥
थोरला देवो घेतसे धांवा । त्या देवोनियां खेवा१ । रूपनांवा विवरला ॥३२२॥
ते निराशेचा जिव्हाळा१ ।
पावोनि वेश्या पिंगला । जारपुरुषाशेच्या मूळा । स्वयें समूळा छेदिती झाली ॥३२३॥
पावोनि वेश्या पिंगला । जारपुरुषाशेच्या मूळा । स्वयें समूळा छेदिती झाली ॥३२३॥
जें आशापाशांचें छेदन ।
तेंचि समाधीचें निजस्थान१ । ते निजसमाधी२ पावोन । पिंगला जाण पहुडली ॥३२४॥
तेंचि समाधीचें निजस्थान१ । ते निजसमाधी२ पावोन । पिंगला जाण पहुडली ॥३२४॥
सर्व वर्णांमाजीं वोखटी१ ।
कर्म पाहतां निंद्य दृष्टीं । ते वेश्या पावन झाली सृष्टी । माझे वाक्पुटीं कथा तिची ॥३२५॥
कर्म पाहतां निंद्य दृष्टीं । ते वेश्या पावन झाली सृष्टी । माझे वाक्पुटीं कथा तिची ॥३२५॥
यालागीं वैराग्यापरतें१ ।
आन२ साधन नाहीं येथें । कृष्ण थापटी उद्धवातें । आल्हादचित्तें प्रबोधी ॥३२६॥
आन२ साधन नाहीं येथें । कृष्ण थापटी उद्धवातें । आल्हादचित्तें प्रबोधी ॥३२६॥
अवधूत सांगे यदूसी ।
प्रत्यक्ष वेदबाह्यता वेश्येसी । निराश होतां मानसीं । निजसुखासी पावली ॥३२७॥
प्रत्यक्ष वेदबाह्यता वेश्येसी । निराश होतां मानसीं । निजसुखासी पावली ॥३२७॥
यालागी कायावाचाचित्तें ।
उपासावें निराशेतें । यापरतें१ परमार्थातें । साधन येथे दिसेना ॥३२८॥
उपासावें निराशेतें । यापरतें१ परमार्थातें । साधन येथे दिसेना ॥३२८॥
इतर जितुकी साधनें ।
तितुकी आशा-निराशेकारणे१ । ते निराशा साधिली जेणें । परमार्थ तेणें लुटिला ॥३२९॥
तितुकी आशा-निराशेकारणे१ । ते निराशा साधिली जेणें । परमार्थ तेणें लुटिला ॥३२९॥
कृपा जाकळिलें१ अवधूतासी ।
यदूसी धरोनियां पोटासी । निराशता हे जे ऐशी । अवश्यतेसी साधावी ॥३३०॥
यदूसी धरोनियां पोटासी । निराशता हे जे ऐशी । अवश्यतेसी साधावी ॥३३०॥
एका जनार्दना शरण ।
त्याची कृपा परिपूर्ण । तोचि आशापाश छेदून । समाधान पाववी ॥३३१॥
त्याची कृपा परिपूर्ण । तोचि आशापाश छेदून । समाधान पाववी ॥३३१॥
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे एकादशस्कंधे परमहंससंहितायां एकाकारटीकायां अष्टमोऽध्यायः॥८॥
॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु॥
आठवा अध्याय समाप्त (श्लोक ४४; ओव्या ३३१)
॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु॥
आठवा अध्याय समाप्त (श्लोक ४४; ओव्या ३३१)
॥ पुंडलिकवरदा हरी विठ्ठल श्रीज्ञानदेव तुकाराम ॥
श्रीतुकाराम महाराजांची गाथा
अभंग क्र. १३९२ ते १४११
१३९२.
घ्यावी तरी घ्यावी उदंडचि१ सेवा । द्यावें तरी देवा उदंडचि ॥१॥ ऐसी कैंची आम्ही पुरती२ भांडवलें । आल्या वसवावें३ ॥ध्रु॥ व्हावें तरी व्हावें बहुतचि दुरी । आलिया अंतरी वसवावें ॥३॥ तुका म्हणे तुझें सख्यत्व आपणीं । अससील ऋणी आवडीचा४ ॥४॥
१३९३.
काय करूं जीव होतो कासावीस१ । कोंडिले दिस गमेचिना२ ॥१॥ पडिले हे दिसे ब्रह्मांडचि३ वोस४ । दाटोनि उछ्वास५ राहातसे ॥ध्रु॥ तुका म्हणे अगा६ सर्व जाणतिया । विश्वंभरें काया७ निववावी८ ॥३॥
१३९४.
सुकलिया कोंभा अत्यंत जळधरें१ । तेणेंचि प्रकारे न्याय२ असे ॥१॥ न चले पाउलीं सांडीं गरुडासन । मनाचे हो मन त्वरेलागी ॥ध्रु॥ तुका म्हणे भूक न साहावे बाळा । जीवनाची कळा३ ओढलीसे ॥३॥
१३९५.
शृंगारिक१ माझी नव्हतीं उत्तरें । आळवितों खरे अवस्थेच्या ॥१॥ न घालावा मधी कामाचा विलंब । तुम्ही तो स्वयंभ२ करुणामूर्ति ॥ध्रु॥ तुका म्हणे केले सन्मुख वदन३ । देखतां चरण पोटाळीन४ ॥३॥
१३९६.
तूं माझी माउली तूं माझी साउली । पाहातों वाटुली१ पांडुरंगे! ॥१॥ तूं मज एकुला वडील धाकुला । तूं मज आपुला सोयरा जीव ॥ध्रु॥ तुका म्हणे जीव तुजपाशीं असे । तुझियानें२ ओस३ सर्व दिशा ॥३॥
१३९७.
कराल ते करा । हातें आपुल्या दातारा! ॥१॥ बळि-याची आम्ही बाळें । असो निर्भर१ या सळें ॥ध्रु॥ आतां कोठें काळ । मध्ये रिघेल२ ओंगळ३ ॥३॥ तुका म्हणे पंढरीराया! । थापटितों४ ठोक बाह्या ॥४॥
१३९८.
डोळां भरिलें रूप । चित्तीं पायांचा संकल्प ॥१॥ अवघीं घातली वांटणी१ । प्रेम राहिले कीर्तनीं ॥ध्रु॥ जिव्हा केली माप२ । राशी हरिनाम अमुप३ ॥३॥ भरूनियां भाग४ । तुका बैसला पांडुरंग ॥४॥
१३९९.
आतां आहे नाहीं । न कळे आळीकरा१ कांहीं ॥१॥ देसी पुरवुनी इच्छा । आतां पंढरीनिवासा! ॥ध्रु॥ नेणें भाग शीण२ । दुजें कोणी तुम्हांविण ॥३॥ आतां नव्हे दुरी । तुका पायीं मिठी मारी ॥४॥
१४००.
संकल्पासी अधिष्ठान । नारायण गोमटें१ ॥१॥ अव-घियांचे पुरे कोड२ । फिटे३ जड देहत्व ॥ध्रु॥ उभयलोकीं उत्तम कीर्ती । देव चित्तीं राहिलिया ॥३॥ तुका म्हणे जीव धाय४ । नये हाय५ जवळी ॥४॥
१४०१.
भाग्यवंतां हेचि जोडी१ । परवडी२ संतांची ॥१॥ धन घरी पांडुरंग । अभंग३ जें सरेना ॥ध्रु॥ जनाविरहित हा लाभ । टांचे४ नभ५ सांठवणे ॥३॥ तुका म्हणे विष्णुदासां । नाहीं आशा दुसरी ॥४॥
१४०२.
जरि आले राज्य मोळविक्या१ हातां । तरि तो मागुता व्यवसायी ॥१॥ तृष्णेची मजुरे२ नेणती विसांवा । वाढे हांव हांवां३ काम कामीं ॥ध्रु॥ वैभवाची सुखें, नातळतां४ अंगा । चिंता करी, भोगा विघ्न जाळी ॥३॥ तुका म्हणे वाहे५ मरणाचे भय । रक्षण उपाय करूनि असे ॥४॥
१४०३.
कोण होईल आतां संसार पांगिलें१ । आहे उगवले२ सहजचि ॥१॥ केला तो चालवी आपुला प्रपंच । काय कोणां वेंच आदा३ घे दे४? ॥ध्रु॥ सहजचि घडे आतां मोळ्याविण५ । येथे काय शीण आणि लाभ? ॥३॥ तुका म्हणे झालों सहज देखणा । ज्याच्या त्याने खुणा६ दाखविल्या ॥४॥
१४०४.
आम्हां शरणागतां । एवढी काय करणे चिंता?॥१॥ परि हे कौतुकाचे१ खेळ । अवघे पाहातों सकळ ॥ध्रु॥ अभय-दान२ वदें । आम्हां कैंची भयद्वंद्वे? ॥३॥ तुका म्हणे आम्ही । हरिजन, साधनाचे स्वामी ॥४॥
१४०५.
देवाचिया चाडे१ प्रमाण२ उचित । नये वांटूं३ चित्त निषेधासी ॥१॥ नये राहों उभे कसमळापाशीं४ । भुंकतील तैसी सांडावीं तीं ॥ध्रु॥ तुका म्हणे क्षमा सुखाची हे राशी । सांडूनि कां ऐसी दु:खी व्हावें? ॥३॥
१४०६.
खळा१ सदा क्षुद्र दृष्टी । करी कष्टी२ सज्जना ॥१॥ करिती आपुलाले परी । धणीवरी व्यापार ॥ध्रु॥ दया संतां भांडवल । वेंची बोल उपकार ॥३॥ तुका म्हणे आपुलालें । सज्जने बहुतें । नाना कर्म डाय३ करिती उपाय । बुडावया४ घातपातें । तुका म्हणे हरी राखे५ भलत्यापरी । आम्ही तुझीं शरणागतें६ ॥४॥
१४०७.
‘जग’ ऐसें बहुनांवें । बहुभावें१ भावना ॥१॥ पाहों बोलों बहु नये । सत्य काय सांभाळा ॥ध्रु॥ कारियासी जे कारण२ । तें जतन३ करावें ॥३॥ तुका म्हणे संतजनीं । हेंचि मनीं धरावें ॥४॥
१४०८.
निघालें तें आगीहुनी । आतां झणी१ आतळे ॥१॥ पळवा परपरतें२ दूरी । आतां हरी येथूनि ॥ध्रु॥ धरिलें३ तैसें श्रुत४ करा हो । येथे आहो प्रपंची ॥३॥ अबोल्याने५ ठेला६ तुका । भेऊनि लोकां निराळा ॥४॥
१४०९.
आतां दुसरें नाहीं मनीं । निरंजनी१ पडिलों ॥१॥ तुमचीच पाहें वास । अवघी आस निरसली२ ॥ध्रु॥ मागिलांचा मोडला माग३ । घडला त्याग अरुची ॥३॥ तुका म्हणे करुणाकरा । तूं सोयरा दीनांचा ॥४॥
१४१०.
धरूनियां सोई१ परतले मन । अनुलक्षीं२ चरण करूनियां ॥१॥ येईं पांडुरंगे नेईं सांभाळूनी । करुणावचनी आळवितों३ ॥ध्रु॥ बुद्धि झाली साह्य परि नाहीं बळ । अवलोकितों जळ वाहे नेत्रीं ॥३॥ न चलती पाय गळित४ झाली काया५ । म्हणऊनि दया येऊ द्यावी ॥४॥ दिशेच्या करितों वारियासी मात । जोडूनियां हात वाट पाहे ॥५॥ तुका म्हणे वेग करावा सत्वर६ । पावावया तीर भवनदीचें ॥६॥
१४११.
कवलें भरियेले पोट । निग्रहाचे१ खोटें२ तंट३ ॥१॥ ऐसें माता जाणे वर्म । बाळा वाढवितां धर्म ॥ध्रु॥ कामवितां४ लोहो कसे५ । तांतडीने काम नासे ॥३॥ तुका म्हणे खडे६ देतां अक्षर तें जोडे ॥४॥
॥ पुंडलिकवरदा हरी विठ्ठल श्रीज्ञानदेव तुकाराम ॥
संपूर्ण वारकरी प्रस्थानत्रयी नित्यनेम पारायण अनुक्रमणिका
ज्यांना प्रत्यक्षात ग्रंथावरून पारायण करायचे आहे त्यांनी खालील लिंकवरून ग्रंथ मागवावे.
रामकृष्णहरी माऊली 🙏