दिवस – ५६. वारकरी प्रस्थानत्रयी नित्यनेम पारायण

नवल कैसें राजाधिराजा । कीर्तन तेचि महापूजा । ऐशी आवडी अधोक्षजा । कीर्तनें गरुडध्वजा उल्हासु सदा ॥३४६ ॥
कीर्तन पढिये गोविंदा । यालागी सन्मानी नारदा । तो कृष्णकीर्ती पढे सदा । नामानुवादा गर्जतु ॥३४७॥
कीर्तन करितां नामानुवाद । संकटीं रक्षिला प्रल्हाद । कीर्तनें तुष्टे गोविंद । छेदी भवबंध दासांचा ॥३४८॥
गजेंद्रे नामस्मरण । करितां पावला नारायण । त्याचे तोडोनि भवबंधन । निजधामा आपण स्वयें नेला ॥३४९॥
अधमाधम अतिवोखटी । तोंडा रामु आला अवचटीं । ते गणिका की वैकुंठीं । कृष्णे नामासाठी सरती केली ॥३५० ॥
महादोषांचा मरगळा । अतिनष्ट अजामेळा । तोही नामें निर्मळ केला । प्रतापु आगळा नामाचा ॥३५१ ॥
नामें विनटली गोविंदीं । ते संकटी राखिली द्रौपदी । नाम तोडी आधिव्याधी । जाण त्रिशुद्धी दासांची ॥३५२॥
अंतरशुद्धीचे कारण । मुख्यत्वें हरिकीर्तन । नामापरतें साधन । सर्वथा आन असेना ॥३५३॥
कीर्तनी हरीची आवडी कैशी । वत्सालागी धेनु जैशी । कां न विसंबे जेवी माशी । मोहळासी क्षणार्ध ॥३५४॥
तेवीं नाम स्मरतया भक्ता । अतिशय आवडी अच्युता । दासांची अणुमात्र अवस्था । निजांगें सर्वथा निवारी स्वयें ॥३५५॥
यालागी हरिकीर्तनीं गोडी । जयासी लागली धडफुडी । त्यासी नाना साधनांच्या वोढी । सोसावया सांकडी कारण नाहीं ॥३५६॥
ज्यासी कीर्तनी कथाकथनीं । चौगुण आल्हाद उपजे मनीं । तो उद्धरला सर्व साधनीं । पवित्र अवनी त्याचेनी ॥३५७॥
एकचि जरी नाम वाचे । सदा वसे श्रीरामाचें । तरी पर्वत छेदोनि पापाचे । परमानंदाचें निजसुख पावे ॥३५8॥
आवडी करितां हरिकीर्तन । हृदयीं प्रगटे श्रीजनार्दन । त्याहोनि श्रेष्ठ साधन । सर्वथा आन असेना ॥३५९॥
थोर कीर्तनाचे सुख । निष्ठा तुष्टे यदुनायक । कीर्तनें तरले असंख्य । साबडे लोक हरिनामें ॥३६० ॥
यालागीं कीर्तनाहूनि थोर । आन साधन नाहीं सधर । मा कवण हेतू पामर । कीर्तन नर निंदिती ॥३६१ ॥
एवं नामकीर्तनी विमुख । ते स्वप्नींही न देखती सुख । कीर्तनद्वेषें मूर्ख । अतिदुःख भोगिती ॥३६२॥
ज्यांचे हृदयीं द्वेषसंचार । जळो जळो त्याचा आचार । सर्व काळ द्वेषी नर । दुःख दुस्तर भोगिती ॥३६३ ॥
कलियुगी जे बुद्धिमंत । ते नामकीर्तनीं सदा निरत । गौरवूनि नाम स्मरत । हर्षयुक्त सप्रेम ॥३६४ ॥

नाना अवतार अतिगहन । त्यांत श्रीराम का भगवान् कृष्ण । यांचे चरित्र अतिपावन । त्यांचे चरणवंदन सांगत ॥३६५॥

भगवद्भजनाचे सुख । भक्त जाणती भाविक । भावेंवीण भजनसुख । अनोळख अभाविकां ॥३९२॥
पूर्ण भाविक भक्त सीता । हे कळलेंसे रघुनाथा । यालागीं तिचिया वचनार्था । होय धांवता मृगामागें ॥३९३॥
मायिक मृगाचे सुवर्णभान । जरी जाणे रघुनंदन । तरी भक्तलळे पाळण । करी धावन मृगामागें ॥३९४ ॥
बाळकाचेनि छंदें जाण । जेवीं माउली नाचे आपण । तेवीं मायामृगापाठी धावन । करी रघुनंदन निजभक्तवाक्ये ॥३९५॥
जो राम वानरांच्या गोष्टी । ऐकतां विकल्प न धरी पोटीं । तो सीतेच्या वचनासाठीं । धांवे मृगापाठी नवल कायी ॥३९६॥
भलतैसें भक्तवचन । मिथ्या न म्हणे रघुनंदन । यालागी निजचरणी धावन । करी आपण मृगामागें ॥३९७॥
एवं भक्तवाक्ये उठाउठी । जो पायीं धांवे मृगापाठीं । ज्याचे चरणरेणु अणुकुटी । वंदिती मुकुटीं शिवादि सर्व ॥३९८॥
तो मृगामागे धांवतां जाण । पावन केले पाषाण । त्याच्या चरणां अनन्य शरण । अभिवंदन सद्भावें ॥३९९ ॥
एवं महापुरुषाचे चरण । अभिवंदने करिती स्तवन । कलियुगी कीर्तनें जन । परम पावन नित्यमुक्त ॥४००॥

८९३.अस्त नाहीं आतां एकचि मोहोरा । पासूनि अंधारा दुरी झालों ॥१॥
साक्षत्वे या झालों गुणाचा देखणा। करी नारायणा तरी खरें ॥ध्रु॥
आठवूं विसरु पडि-येला मागें । आले तेचि भागे यत्न केले ॥३॥
तुका म्हणे माझा विनोद देवासी । आम्ही तुम्हां ऐसी दोन्ही नव्हों ॥४॥

८९४.क्षर अक्षर हे तुमचे विभाग। कासयाने जग दुरी धरा? ॥१॥
तैसें आम्ही नेणों पालटोंच कांहीं । त्यागि-ल्याची नाही मागे चाड॥ध्रु॥
प्रतिपादिता तूं समविष-माचा । प्रसाद तो याचा पापपुण्य ॥३॥
तुका म्हणे तुम्हां नाना अवगणीं । लागे संपादणी लटिक्याची ॥४॥

८९५.सर्वरसी मीनले चित्त । अखंडित आनंदु ॥१॥
गोत पति विश्वंभरी । झाला हरि सोयरा ॥ध्रु॥
वोळखी ते एका नांवें । इतर वाव खंडणा ॥३॥
तुका म्हणे नांवें रूपें । दुसरी पापें हारपलीं ॥४॥

८९६.मी हे ऐसें काय जाती। अवघड किती पाहातां ॥१॥
नाहीं होत उल्लंघन। नसतां भिन्न दुसरें ॥ध्रु॥
अंधाराने तेज नेलें । दृष्टीखालें अंतर ॥३॥
तुका म्हणे सवें देव । घेतां, ठाव दावील ॥४॥

८९७.कवीश्वरांचा तो आम्हांसी विटाळ । प्रसाद वोंगळ चिवडिती ॥१॥
दंभाची आवडी बहिरट अंधळे । शेवटासि काळे होईल तोंड ॥ध्रु॥
सोन्याशेजारी तो लाखेची जतन । सतत ते गुण जैसे तैसे ॥३॥
सेव्य सेवकता न पडतां ठावीं । तुका म्हणे गोवी पावती हीं ॥४॥

८९८.वाढलिया मान न मनावी निश्चिंती । भूतांचिये प्रीति भूतपण ॥१॥
म्हणऊनि मना लावावी कांचणी । इंद्रियांचे झणी ओढी भरे ॥ध्रु॥
एका एकपणे एकाचिया अंगीं । लागे रंग रंगी मिळालिया ॥३॥
तुका म्हणे देव निष्काम निराळा । जीवदशे चाळा चळणाचा ॥४॥

८९९.माया साक्षी आम्ही नेणों भीड भार। आप आणि पर नाहीं दोन्ही ॥१॥
सत्याचियेसाठी अवघाचि भर। नावडे व्यापार तुटीचा तो ॥ध्रु॥
पोभाळितां चरे अंतरींचें दु:ख । लासें फांसे मुख उघडावें ॥३॥
तुका म्हणे नव्हें स्फीतीचा हा ठाव । निवाड्यासी देव साक्षी केला ॥४॥

९००.संता आवडे तो काळाचाही काळ । समर्थाचे बाळ जेवीं समर्थ ॥१॥
परि सत्ता तेथें नाहीं एकेविणे । मोहें न पवे शीण ऐसे राखे ॥ध्रु॥
केले अन्याय ते सांडवी उपचारें। न देखें दुसरे नाशा मूळ ॥३॥
तुका म्हणे मुख्य कल्पतरु छाया । काय नाहीं दया तये ठायीं? ॥४॥

९०१.संतांच्या धिक्कारें अमंगळ जिणें । विश्वशत्रु तेणें सांडी परी ॥१॥
कुळ आणि रूप वायां संवसार । गेला, भरतार मोकलितां ॥ध्रु॥
मूळ राखे तया फळा काय उणें? । चतुर लक्षणे राखों जाणे ॥३॥
तुका म्हणे सायास तो एके ठायीं । दीप हातीं तईं अवघे बरें॥४॥

९०२.ओले मूळ भेदी खडकाचे अंग । अभ्यासासी सांग कार्यसिद्धी ॥१॥
नव्हें ऐसें कांहीं नाहीं अवघड । नाहीं कईवाड तोंच वरी ॥ध्रु॥
दोरे चिरा कापे पडिला कांचणी । अभ्यासे सेवनी विष पडे ॥३॥
तुका म्हणे कैंचा बैसण्यासी ठाव? । जठरी बाळा वाव एकाएकी॥४॥

९०३.अमर आहां अमर आहां । खरें की पहा खोटें हें ॥१॥
न म्हणा ‘देह माझा’ ऐसा । मग भरंवसा कळेल ॥ध्रु॥
कैंचा धाक कैंचा धाक? । ‘सकळिक हे आपुलें’॥३॥
‘देवचि’ बरे ‘देवचि’ बरे । तुका म्हणे खरे तुम्ही ॥४॥

९०४.काम नाहीं काम नाहीं । झालों पाहीं रिकामा ॥१॥
फावल्या त्या करूं चेष्टा। निश्चळ द्रष्टा बैसोनि ॥ध्रु॥
नसत्या छंदें नसत्या छंदें । जग विनोदें विव्हळतसे॥३॥
एकाएकी एकाएकी । तुका लोकी निराळा ॥४॥

९०५.हाती घेऊनियां काठी । तुका लागला कलेवरा-पाठी ॥१॥
नेऊनि निजविलें स्मशानीं । माणसें जाळी तें ठिकाणीं ॥ध्रु॥
काढीलें तें ओढें। मागील उपचाराचे, पुढें ॥३॥
नाहीं वाटों आला भेव। सुख दु:ख भोगिता देव ॥४॥
याजसाठी हें निर्वाण। केलें कसियेलें मन ॥५॥
तुका म्हणे अनुभव बरा। नाहीं तरी हस्त पाय चोरा ॥६॥

९०६.कीर्तन चांग कीर्तन चांग । होय अंग हरिरूप ॥१॥
प्रेमें छंदें नाचे डोले । हारपले देहभाव॥ध्रु॥
एक-देशी जीवकळा । हा सकळां सोयरा ॥३॥
तुका म्हणे उरला देव । गेला भेव त्या काळें ॥४॥

९०७.न बोलसी करा वाचा। उपाधीचा संबंध ॥१॥
एका तुमच्या नामाविण । अवघा शीण कळतसे ॥ध्रु॥
संक-ल्पाचे ओढी मन । पापपुण्य सवेंचि ॥३॥
तुका म्हणे नारायणीं । पावो वाणी विसांवा ॥४॥

९०८.प्रारब्धा हातीं जन । सुख शीण पावतसे ॥१॥
करितां घायाळाचा संग । अंगे अंग माखावें ॥ध्रु॥
आविसा अंगीं पीडा वसे। त्यागें असे बहु सुख ॥३॥
तुका म्हणे जीव भ्याला । अवघ्या आला बाहेरी ॥४॥

९०९.आशा ते करविते बुद्धीचा तो लोप । संदेह तें पाप कैसे नव्हें? ॥१॥
आपुला आपण करावा विचार । प्रसन्न तें सार मन ग्वाही ॥ध्रु॥
नांवें रूपें अंगीं लाविला विटाळ । होतें तें निर्मळ शुद्ध बुद्ध ॥३॥
अंधळ्यासी नये देखण्याची चाली । चाले ऐसी बोली तुका बोलें ॥४॥